Wonen op een plezierige plek

In gesprek: Bonne van der Kooi en Liza Meindertsma

Wonen op een plezierige plek: wat speelt een rol?

Goed wonen is meer dan alleen een goed, duurzaam en betaalbaar huis. Ook de woonomgeving en de leefbaarheid hebben hierop een grote invloed. Acantus kijkt daarom breed naar haar rol en verantwoordelijkheden. Liza Meindertsma is teamleider Wijken & Leefbaarheid, zij spreekt hierover met Bonne van der Kooi, volkshuisvester en voorzitter van de Belangengroep Versterking Zandplatenbuurt in Delfzijl. Een gesprek over hoe corporaties samen met bewoners en samenwerkingspartners het verschil kunnen maken in de buurt.

Het gesprek tussen Liza en Bonne in het kantoor van Acantus is nog maar net begonnen of het is al duidelijk wat ze met elkaar gemeen hebben. De passie voor de mensen in de buurten en wijken. Van daaruit beantwoorden ze de vraag: hoe kan een woningcorporatie het wonen voor hen zo goed mogelijk maken? Liza heeft onder meer als bewonersconsulent gewerkt en leerde al snel: ‘Het begint met aanbellen. Ga met mensen in gesprek!’ Ze vindt een mix van diverse buurtgenoten en ook acceptatie en een gevoel van vrijheid in wijken en buurten belangrijk: ‘Iedereen heeft recht op een passende woning en mag er zijn. Ook dat maakt het wonen op een plek plezierig. Ik ben blij dat we vanuit Acantus ook op die manier bijdragen aan ongedeelde wijken.’

Bonne was partner bij het Groningse architectenbureau KAW en werkte decennialang in de dorps- en stadsvernieuwing. Ook hij stond altijd midden tussen de bewoners. En doet dat nog steeds: ‘Het sociale aspect van wonen is belangrijk. Goed wonen gaat inderdaad niet alleen over het hoe en waar, maar misschien nog wel meer over met wie. Daar ligt een taak voor corporaties, omdat zij echt meer dan andere partijen zicht hebben op de samenstelling van wijken en buurten. En daar bovendien ook daadwerkelijk wat aan kunnen doen.’

Woningcorporaties hebben een rol in het op peil houden of verbeteren van de leefbaarheid in buurten en wijken. Kunnen zij die momenteel goed waarmaken?

Liza: We zien op bepaalde plekken dat de situatie snel slechter wordt. Waar bijvoorbeeld de overlast snel toeneemt en we verhalen horen dat mensen zowel fysiek als verbaal zeer agressief kunnen zijn naar elkaar.  Ook neemt de ondermijnende criminaliteit toe. We komen alles tegen: van hennepteelt, toename van huurders met verward gedrag tot en met mensenhandel. Wij gaan graag innovatief en proactief de samenwerking aan met andere partijen om hiertegen in actie te komen. We merken echter dat op dit moment de betrokkenen teveel op het eigen eilandje zitten. Dat is ingegeven doordat geld en capaciteit ontbreken, maar juist dat vraagt nu om scherpe coalities en keuzes om toch hierin samen te werken en het goede voor onze bewoners te doen.’

Bonne: ‘We zien op dit gebied een golfbeweging. Corporaties werden ooit opgericht om mensen “goed wonen” bij te brengen en de arbeiders te verheffen. Ze hadden woonmaatschappelijk werkers in dienst. Er waren ook tal van collectieve voorzieningen – zoals het badhuis – en activiteiten die werden georganiseerd. Die ambitie zouden corporaties nu weer moeten hebben. Zij staan veel dichter bij de bewoners dan bijvoorbeeld de gemeenten. Na een aantal mislukte projecten in den lande heeft de Rijksoverheid die brede rol bij de corporaties weggehaald maar die moet weer terug. Corporaties hebben de afgelopen jaren te weinig weerstand geboden aan de gure wind uit liberale hoek; aan het geloof dat de commerciële markt ook de maatschappelijke problemen wel oplost. Nou, niet dus. En zeker niet in het werkgebied van Acantus! Acantus moet zich breed maken voor woon- en leefgeluk van iedereen die een steuntje of duwtje in de rug nodig heeft. Jullie zijn aan zet, pak jullie rol terug!’

Liza: ‘Dat doen we graag waar we kunnen, maar daaraan zitten grenzen en dat kunnen we ook niet alleen: we hebben andere partijen echt hierbij nodig.

Zo hebben we bijvoorbeeld behoefte aan de regie van gemeenten in complexe casussen. Wij zijn geen hulpverleners en ook de huurders zijn bewoners van een gemeente  Wij willen daarom samen met andere relevante partijen in de buurt effectief werken aan leefbaarheid en het terugdringen van woonoverlast. Met meer geld, vertrouwen en samenwerking en minder regels.’

Bonne: ‘Een terecht pleidooi. Jullie hebben meer back-up nodig. Ik heb dat destijds in Rotterdam gezien waar in probleemwijken met zogenaamde Stadsmariniers werd gewerkt. Dat waren mensen die ter plekke konden ingrijpen in de situatie en gesteund werden door de achterliggende organisaties. Dat werkte heel effectief. Dat soort slagkracht heb je nodig. We moeten voorkomen dat mensen worden afgerekend op de plek waar ze wonen. En over die regels: heb ook de durf om ze soms aan je laars te lappen! Onderneem die activiteit maar en laat iemand je dan maar terugroepen als het ze niet bevalt. Als Acantus er samen met bewoners en gemeenten voor gaat, kan en mag er veel. Want we snakken met zijn allen naar meer dadendrang volgens de bedoeling en minder volgens de regels. Daar ben ik van overtuigd.’

Waar richt Acantus zich nu op in haar leefbaarheidsaanpak?

Liza: ‘Samen met huurders en huurdersorganisaties werkt Acantus al jaren aan woonplezier. Vanuit Acantus werken er veel mensen in de wijken. Bijvoorbeeld onze huismeesters, buurtconciërges, servicemedewerkers en bewoners- en wijkconsulenten. Ze doen in de wijken en buurten hun werk en organiseren daar tal van projecten waar ze de huurders bij betrekken. Het gaat ons om ontmoetingen tussen de huurders en  om zo te werken aan vitale buurten en wijken. Daarnaast gaan we zoals gezegd graag innovatief en proactief de samenwerking aan met andere partijen om hieraan te werken.’

Hoe kan de samenwerking met andere organisaties helpen om plekken beter te maken?

Liza: ‘We hebben bijvoorbeeld een project opgezet met Biblionet Groningen om te werken aan ontmoeting en verbinding tussen mensen. We hebben in de vakantie een prijsvraag uitgezet onder de kinderen en ze konden een ware voorleestent winnen. Hiermee konden ze vanuit hun eigen huis meedoen aan een voorleesuurtje via het YouTube kanaal van de bibliotheek, toch een beetje vakantie in je eigen huis. Dit voorjaar gaven we digitaal kavels uit in Minecraft waarop kinderen hun woning van de toekomst kunnen bouwen en ons adviseren waar we aan kunnen denken bij nieuwbouw. Dat zijn onze huurders van de toekomst, die nu in contact treden met Acantus, hoe gaaf is dat! We willen waarde toevoegen met en voor mensen.’

Bonne: ‘Bij de aanpak van de Zandplatenbuurt in Delfzijl zie ik dat ook sterk terug. Het gaat ook daar om veel meer dan alleen de stenen en de versterking daarvan. Het gaat om mensen – tweeduizend in totaal – en hoe zij daar wonen en leven.’

Liza: ‘We willen huurders laten weten dat we er voor hen zijn. Dat we oog en oor hebben voor wat hen raakt. Een goed voorbeeld zijn de gesprekken die nu lopen met de bewoners van de Balticparkflat in Delfzijl. Deze flat wordt afgebroken vanwege de versterkingsoperatie. Wij maken hier samen met hen een project van in het kader van het sociaal programma: iedereen kan goed afscheid nemen van het complex. Wij gebruiken dit moment om ontmoeting en verbinding tot stand te brengen. Dat geldt ook voor onze buurtwoningen in ons werkgebied: leegstaande woningen in Delfzijl, Veendam en Pekela die tot buurtwoning omgetoverd worden om vanuit de wijk met elkaar aan de slag te kunnen.’

Onlangs werd de Sociale Kansenatlas van Nederland gepubliceerd door SEO: Noordoost Nederland komt daar niet goed uit. Ligt daar een kans voor de woningcorporaties?

Bonne: ‘Ik heb het gevoel dat het moment dichterbij komt. Laten we ophouden met die knellende regels en corporaties weer de ruimte geven. Het wonen is zo’n primaire levensbehoefte! Wie goed woont, legt de basis voor een goed leven. Het begint bij je huis en je buurt.’

Liza ‘Dat is ook de boodschap die wij uitdragen in onze contacten met andere partijen: zie Noordoost Groningen als een kans! Zie ons niet langer als een wingewest voor goedkope energie en als het gebied waar je altijd wel kunt wonen als je elders vastloopt. Daar moeten we een veel sterkere lobby op inzetten en dat doen we bijvoorbeeld ook met de campagne “Scheef Beleid”.’

Bonne: ‘De laatste anderhalf jaar maakt Acantus daarin een goede ontwikkeling door. Voorheen waren jullie meer in jezelf gekeerd, nu is er een terechte houding van: we zijn een belangrijke speler. Er is meer zelfbewustzijn. Van daaruit kunnen jullie ook gemeenten en andere partijen aanspreken. Huurders merken dat ook; de lijn omhoog is ingezet.’

Liza: ‘Fijn dat te horen!  Onze inzet is dat medewerkers de ruimte voelen en de instrumenten hebben om samen met huurders bepaalde situaties aan te pakken en de verandering in te zetten. Dat begint bij het aanpakken van (woon)overlast en het investeren in ontmoetingen en fysiek samenleven in buurten en wijken. Bij beide hebben wij gemeente, OGGZ, politie, welzijn en andere partijen hard nodig.  Ons doel is dat alle huurders fijn wonen in Noord- en Oost-Groningen. Dit kan en moet echter veel beter.’